Crowdsourcing in de taalkunde aflevering 4: Nederlandse kranten

Weten jullie allemaal wat crowdsourcing is? Dat is het inzetten van Jan Modaal, Henk, Ingrid en ander Generaal Publiek voor allerlei zaken. Een vage definitie, maar het is ook eigenlijk best een vaag begrip. In de wetenschap is het minder vaag. Daar betekent crowdsourcing: het grote publiek data laten verwerken. Het is nauwelijks te overschatten hoe fijn dit voor wetenschappers is. Ook in de taalhoek is er een en ander te doen. Milfje bespreekt de komende tijd een aantal schitterende projecten. Weet je, als iedereen die wat te zeuren had over taal nou mee zou werken aan deze projecten, dan zou de wereld een stuk beter zijn. Aflevering 4: Nederlandse kranten

Crowdsourcing in de taalkunde aflevering 3: Operation War Diary

Weten jullie allemaal wat crowdsourcing is? Dat is het inzetten van Jan Modaal, Henk, Ingrid en ander Generaal Publiek voor allerlei zaken. Een vage definitie, maar het is ook eigenlijk best een vaag begrip. In de wetenschap is het minder vaag. Daar betekent crowdsourcing: het grote publiek data laten verwerken. Het is nauwelijks te overschatten hoe fijn dit voor wetenschappers is. Ook in de taalhoek is er een en ander te doen. Milfje bespreekt deze week een aantal schitterende projecten. Weet je, als iedereen die wat te zeuren had over taal nou mee zou werken aan deze projecten, dan zou de wereld een stuk beter zijn. Aflevering 3: Operation War Diary

Crowdsourcing in de taalkunde aflevering 2: Ancient Lives

door Marten van der Meulen

Weten jullie allemaal wat crowdsourcing is? Dat is het inzetten van Jan Modaal, Henk, Ingrid en ander Generaal Publiek voor allerlei zaken. Een vage definitie, maar het is ook eigenlijk best een vaag begrip. In de wetenschap is het minder vaag. Daar betekent crowdsourcing: het grote publiek data laten verwerken. Het is nauwelijks te overschatten hoe fijn dit voor wetenschappers is. Ook in de taalhoek is er een en ander te doen. Milfje bespreekt de komende tijd een aantal schitterende projecten. Weet je, als iedereen die wat te zeuren had over taal nou mee zou werken aan deze projecten, dan zou de wereld een stuk beter zijn. Aflevering 2: Ancient Lives

Crowdsourcing in de taalkunde aflevering 1: Inleiding

Weten jullie allemaal wat crowdsourcing is? Dat is het inzetten van Jan Modaal, Henk, Ingrid en ander Generaal Publiek voor allerlei zaken. Een vage definitie, maar het is ook eigenlijk best een vaag begrip. In de wetenschap is het minder vaag. Daar betekent crowdsourcing simpelweg het grote publiek data laten verwerken. Het is nauwelijks te overschatten hoe fijn dit voor wetenschappers is. Ook in de taalhoek is er een en ander te doen. Milfje bespreekt de komende tijd een aantal schitterende projecten. Weet je, als iedereen die wat te zeuren had over taal nou mee zou werken aan deze projecten, dan zou de wereld een stuk beter zijn. Aflevering 1: Inleiding

Waarom 'exotische' talen niet minderwaardig zijn

Door Sterre Leufkens

Weet u nog dat ik laatst een keer promoveerde? Er kwamen nogal wat reacties in allerlei media van divers allooi. In Onze Taal stond bijvoorbeeld een ingezonden brief van een meneer uit Enschede die het niet eens was met het idee dat het Nederlands minder transparant (kort-door-de-bocht vertaald: efficiëntie) zou zijn dan andere talen. Hij schreef onder andere dit:

'Probeer maar eens de geschriften van Descartes, Vestdijk, Einstein of Hawking te vertalen in zulke zogenaamd efficiënte talen als het Bininj Gun-Wok of het Tsjoektsjisch, van volken die kortgeleden nog in de steentijd leefden. Succes!' 

Kritiek op het begrip transparantie, en op de vertaling 'efficiëntie', dat is allemaal begrijpelijk en prima en daar ga ik graag de discussie over aan. Maar niet in dit stukje. Dit stukje gaat over de aanname van deze briefschrijver, dat talen als het Bininj Gun-Wok en het Tsjoektsjisch (Chukchi) primitief zijn, en daarom ongeschikt voor literatuur. Dat is namelijk een pijnlijk misverstand. 

Missen of ontbreken?

Door Marten van der Meulen 

A: Dat heb ik nog niet gedaan, daar mist nog een stuk.

B: Ontbreekt! Daar ontbreekt nog een stuk.

Sommige 'taalfouten' zijn zeer bekend, andere (onzes inziens) minder. Dit is er zo eentje: ik had geen idee dat er iets mis kon zijn met 'missen'. Maar ook de Taalunie vindt dat A's zin "geen standaardtaal" is (waarom? dat komt zo). Dat is, volgens ons, conservatieve pedanterie. Milfje vraagt u: is er betekenisverschil tussen deze twee zinnen?

1. Er miste die ochtend een doos koekjes en een zak brood uit de keuken.

2. Er ontbrak die ochtend een doos koekjes en een zak brood uit de keuken.

Het enige dat er mis is, volgens de Taalunie, is dat missen vooral overgankelijk wordt gebruikt (ik mis iets), en ontbreken onovergankelijk (iets ontbreekt). Zie ook wat de Onze Taal adviesdienst erover schrijft. 
Het is eenvoudig te zien dat en waarom hier een verandering plaatsvindt. Twee woorden betekenen op zich hetzelfde (hoewel niet altijd natuurlijk: ik ontbreek mijn geliefde kan niet, maar DAT zeggen we ook niet). Aanvankelijk mocht je ze alleen in verschillende grammaticale contexten gebruiken, maar steeds meer mensen gebruiken ze in beide.

Milfje vindt heus niet dat alles zomaar mag (anarchie regels zijn alleen nodig als er anders iets mis gaat), maar hier hebben wij geen probleem mee. Laat het gaan, anders is het alleen maar slecht voor 's mensens cholesterol. Maar wat vinden jullie? Waren jullie je hiervan bewust? Bezigen jullie dit zelf wel eens? Schandpaal of vrijspraak?

(M)'n vriend: waarom het Nederlands niet functioneert

Door Sterre Leufkens

Ik zeg dit niet snel, maar: er is iets grandioos mis met het Nederlands. Sorry, het is zo. Wij hebben namelijk geen toereikend woord voor onze relatiegenoot-met-wie-we-niet-getrouwd-zijn. We zeggen namelijk: 'mijn vriend(in)'. En dat werkt dus niet.

Praat streektalen met me!

Het zijn prachtige tijden voor de liefhebber van Nederlandse dialecten en regionale accenten. En dat allemaal dankzij Kenny B. Die schreef een liedje, over hoe hij door Parijs loopt en een mooi meisje ontmoet. Hij spreekt haar aan in het Frans, maar hoezee hoera, ze kan Nederlands. Kenny verzoekt haar dan ook vriendelijk dat te gebruiken: spreek Nederlands met me!

Inspiratie voor zangers uit het hele land om mooie vrouwen te verzoeken in hun eigenste streektaal te communiceren. Hieronder een overzichtje van de mooiste inzendingen.

Wat voor geluid maakt een pistool?

Taal is oneindig gevarieerd. Niet alleen is er oneindige variatie in de talen van de wereld, maar ook binnen onze eigen taal, het Nederlands, is ontzettend veel variatie. Die variatie zit in van alles: hoe we het woord auto uitspreken, of we koelkast of ijskast zeggen, of we sello of tsjello zeggen, hoe we de /r/ uitspreken, en ga zo maar door.  En dan hebben we het nog niet eens over dialecten! Veel van die variatie is bekend, maar soms kom je een kadootje tegen, waar je om moet grijnssmullen. 

Zo ook deze. Lezend in een versie van Roodkapje kwam ik de uitdrukking "pief poef paf" tegen. Merkwaardig, dacht ik: ik zou zeggen "pief paf poef"! En wat blijkt? Allebei komt voor, en wel met een regionaal verschil! Namelijk dit (zo melden ons diverse bronnen):

pief paf poef - vooral in Nederland

pief poef paf - vooral in België

Nu is dit natuurlijk heerlijk onverklaarbaar. Wat voor reden zou er moeten zijn dat dit in Nederland op de ene, in Vlaanderen op de andere zou worden gedaan? Voor veel taalverschillen is de respectievelijk sterke Duitse (op het Nederlands) dan wel Franse (op het Vlaams) invloed belangwekkend. Is dat hier ook zo? Wie een theorie heeft, die roepe en reagere!

Belangrijker is altijd om dit soort variatie aan de kaak te stellen. Dus, Vlamen en Hollanders, Limburgers en Groningers, reageer in al uw getalen op onze survey: wat zou u zeggen? 

Waarom heet Wierum Wierum?

Je kunt doen aan de wetenschappelijke verklaring van plaatsnamen. Je doet dan aan toponymie. Een fascinerend en rijk veld, zoals Peter-Alexander Kerkhof onlangs weer bewees. Maar weet je wat OOK leuk is? De plaatsnamen en de sagen daarachter! Zo schreven we eerder al over hoe de naam Leiden is afgeleid van het woord afgeleide. In de categorie plaatsnamenetymologie reizen we vandaag af naar het exotische Fryslân. Kent u Wierum? Zo niet: ga erheen, het is er prachtig. Het is de plek waar de bisschop van York misschien wel een keer strandde, waar ze superhippe truien dragen, en waar het verenigingsleven geen grenzen kent.

Maar waarom heet Wierum Wierum? Een tipje van de Friese sluier: het antwoord staat al in de titel... Lees er alles over in de Verhalenbank!