Pandan, WC-eendje, toekan: een nieuw taalspelletje

Door Marten van der Meulen

Milfje heeft een behoorlijke reputatie als het gaat om taalspelletjes: we schreven eerder al over woordwerpen, spoonerismen, meertalige spelletjes, allerhande zomerspelletjes, enz. Het spelletje van vandaag is behoorlijk eenvoudig. Het lijkt een beetje op het meertalige spelletje, maar is zelfs nog eenvoudiger, want in één taal. 

Het doel is om een zin te maken, waarin twee opeenvolgende woorden samen ook een woord kunnen zijn. Echt, makkelijker kunnen we het niet maken. Liefst klinkt het ook nog een beetje grappig.

1. Geef mij even die pan dan. (pandan)

2. Ik weet niet of ik naar je concert toe kan. (toekan)

3. Ik denk dat je wel moet! (Welmoed)
4. Heb je er in de wc eentje al dan? (WC-eendje)

Je kunt eindeloos je eigen zinnen verzinnen, maar dat is best saai. Leuker is het om iets te nemen dat ook echt voorkomt: taal in gebruik dus. Dit is zééér wetenschappelijk verantwoord: usage based approaches winnen al jaren aan terrein. Alledrie de voorbeelden hierboven bijvoorbeeld heb ik waargenomen in daadwerkelijk taalgebruik. Ga er eens op letten en laat ons weten wat je gehoord hebt.

Ons is benieuwd! Verbaas ons met jelui vondsten!

De Grote Milfje Zomer Foto Taal Wedstrijd Toestand

De zomer is in volle gang (het weder nietwederstaande), en dus gaat Milfje eventjes met reces. Maar niet getreurd: de hele zomer lang mogen jullie allemaal lekker meeparticiperen, en wel in de Grote Milfje Zomer Foto Taal Wedstrijd Toestand!

De afgelopen tijd hebben wij het goede voorbeeld gegeven op Facebook: vrolijke foto's van opvallende taalverschijnselen die we tegenkwamen op vakantie. Bijvoorbeeld over de "juiste" uitspraak van quinoa, over malle namen van kermisattracties, en over internationale kakkerlaknamen. Zoals men van ons gewend is, is dit wederom een positieve wedstrijd. We zijn op zoek naar vrolijke, mooie, grappige vakantiefoto's met interessante taalverschijnselen: voor Taalvoutjes is al een andere leuke site.

Ga dus lekker op vakantie, maak foto's van de mooiste taalfenomenen, en post ze op onze Facebook en/of Twitter (@MilfjeMeulskens). En waar doen we het allemaal voor? Nou, voor een PRIJS natuurlijk! Wat is er voor betere prijs voorstelbaar dan het boek Taaltoerisme? Geschreven door onze gewaardeerde collegablogger, Gaston Dorren, die een exemplaar van dit schitterende taalvakantiereisboek beschikbaar stelt. 

Insturen kan tot 1 september. Dan buigt een vakkundige jury, bestaande uit Milfje Meulskens en Gaston Dorren zich over de inzendingen, en zal de winnaar bekend worden gemaakt.

Succes, fijne vakantie en veel plezier!

Een gat dicht poefen

door Marten van der Meulen

De Tour de France is alweer een week bezig, maar vorige week dinsdag was de eerste dag dat ik achter de buis een stukje kon kijken. Ik kijk graag naar de Tour, omdat de bergetappes heerlijk spannend zijn, maar ik kijk toch ook een beetje voor de taal. De Virtuoze Verslaggevers Herbert Dijkstra en Maarten Ducrot gebruiken namelijk uitdrukkingen die je nergens anders tegenkomt. Dit is al jaar en dag bekend bij het Grote Publiek, maarja, het is komkommertijd, en ik wil mijn enthousiasme graag met U Allen delen. 

Hoe dan ook, ik was nog geen half uur aan het kijken of het was al raak. "Dat is niet zo maar fietsen, dat is een gat dicht poefen", sprak een van de heren. Nooit van gehoord. Overigens was "een gat dicht poefen" een GoogleWhack (maar nu zijn er dus twee). De betekenis werd uit de context wel duidelijk: er werd extra uitzonderlijk hard gereden, er werd doorgefietst. 

Het is interessant om te zien waar deze betekenis vandaan komt. Poefen wordt door Van Dale gedefinieerd als schieten, paffen, gooien, slaan (zie ook pief paf poef). Er lijkt sprake te zijn van een element van kracht. Wellicht dat hier ook de wielerbetekenis vandaan komt. Ik heb helaas (nog) geen toegang tot het Van Dale Wielersportwoordenboek: wil iemand checken of dit woord erin staat?

Overigens staat vooral Maarten Ducrot al langer bekend om zijn innovatieve taalgebruik: zie hier voor een schitterend lijstje. Gaat dus lekker allemaal voor de teevee en kijkt die Tour. En deel tussendoor ook nog even jullie favoriete wielerwoord! Wat is het? 

Mokkels zijn varkentjes

door Marten van der Meulen

Momenteel volg ik met behoorlijk plezier een vak Oud-Nederlands aan de Leiden Summerschool for Language en Linguistics. Je weet dat je goed zit als je een rilling van genot niet kan onderdrukken bij het horen van de term "Proto-Franconian dialect continuum". Dit vak, expertoïde gegeven door Peter Alexander Kerkhof (die invalt voor Michiel de Vaan), behandelt de vroegste ontstaansgeschiedenis van het Nederlands, vanaf het begin van onze jaartelling (wat tegenwoordig steeds vaker de Common Era wordt genoemd, ter vervanging van het in onze seculariserende samenleving steeds meer achterhaalde Before Christ en Anno Domini). Ik leer er allerhande dingen die ik niet wist, en en passant (in passing, kies zelf uw leentaal) komen er leuke weetjes langs.

De historie van dames

Door Sterre Leufkens

Vrouwen… Hoe moet je die noemen? In het Nederlands hebben we verschillende woorden gebruikt om naar vrouwen te verwijzen. Sommige positief of neutraal (vrouw, meisje), andere denigrerend (wijf). Ook hebben we het woord 'dame'. Dat woord heeft allerlei interessante betekenissen, en het krijgt er alleen maar meer bij. Welke, en waarom die?

Schokkende onthulling over Groene Boekje!

Het Groene Boekje: je houdt ervan of je haat het. Is het nodig? Zijn de regels duidelijk? Moet je je er aan houden? Vragen zat. Wat je er ook van vindt, er komt een nieuwe versie aan. In oktober is het weer tien jaar geleden dat dit spellingsfenomeen een update kreeg, en dus is het de hoogste tijd. Milfje grijpt de gelegenheid aan om eens flink in de materie te duiken. Met vandaag een antwoord op de vraag, of het Groene Boekje eigenlijk verplicht is voor Jan en Alleman, voor Henk en Ingrid, voor Jan Modaal, voor jij en ik, voor Jan Klaasen en Katrien.

Een nieuw Groen Boekje: moet je je daaraan houden?

Het Groene Boekje: je houdt ervan of je haat het. Is het nodig? Zijn de regels duidelijk? Moet je je er aan houden? Vragen zat. Wat je er ook van vindt, er komt een nieuwe versie aan. In oktober is het weer tien jaar geleden dat dit spellingsfenomeen een update kreeg, en dus is het weer de hoogste tijd. Milfje grijpt de gelegenheid aan om eens flink in de materie te duiken. Met vandaag een antwoord op de vraag of het Groene Boekje eigenlijk verplicht is. 

Groot Manifest voor Nederlandse Taal kan zoveel beter

door Marten van der Meulen

http://xkcd.com/552/

Er waart een spook door Nederland – het spook van Engelstalig hoger onderwijs. Vooral in de masterfase is veel onderwijs in het Engels. Niet iedereen vindt dat een goede zaak. Deze kwestie, zo lijkt men te vinden, wordt het best aangekaart door manifesten te schrijven. Verscheen er vorig jaar al eentje in de AdValvas, nu stond er een in de NRC (hier te vinden). Dit nieuwste stuk is een ietwat verwarrende mix van verschillende taalproblematieken en de rol van de universiteit in de samenleving (maar daar zal ik verder niet op ingaan). Wat betreft taal richt het zich op drie verwante maar verschillende zaken: de rol van het Engels in het hoger onderwijs, de taalvaardigheid van studenten, en de waardering van Nederlandstalig wetenschappelijk onderzoek. Het staat buiten kijf dat dit belangrijke onderwerpen zijn, en er worden veel zinnige dingen gezegd. Helaas schiet het manifest tekort, in de zin dat er geen haalbare, concrete oplossingen worden geboden.

Auto of ooto?

Dilemma! De auto, dat mooie vervoersmiddel, zo handig, zo heerlijk. Maar hoe spreek je het uit?

We hebben de automobiel, althans het woord, net iets voor 1900 geleend uit het Frans. Daar zeiden ze vast ootoo, want Fransen verfransen alles dus die zeiden het heus niet op z'n Grieks. Maar ze hebben het natuurlijk zelf net zo goed geleend, uit het Grieks dus. Moeten we het dan op z'n Grieks of op z'n Frans uitspreken?

In principe mag er in het Nederlands altijd best veel. Zo is er ook niemand die je dwingt om auto of ooto te zeggen. En toch (of juist daarom) is het hier en hier een heet hangijzer en hoogoplopende discussie. Uit dit alles blijkt dat ooto geassocieerd wordt met 'goedkope kak' (ik heb dat niet verzonnen). Ook wordt gewezen op enige inconsequentheid wanneer je 'ooto' zegt maar 'automatisch' en 'autochtoon' (en 'augurk', haha).

Het blijkt tevens ook een opvoedkwestie: kinderen krijgen van huis uit 1 van beide mee. Welke heb jij geleerd?

Wat is een hoge pief?

door Marten van der Meulen

Van deze link.

Ik vind het altijd heerlijk, om me te realiseren dat we allemaal legio's woorden gebruiken, waarvan we eigenlijk niet echt weten waar dat woord vandaan komt. Zo hoorde ik laatst weer eens iemand praten over "een hoge pief". Wat een malle uitdrukking is dat eigenlijk, waar komt dat vandaan, dacht ik? We duiken in het probleem, en laten en passant zien waar je al die kranten in Delpher, waar we het eerder over hadden, voor kunt gebruiken. Hoera voor etymologisch onderzoek!