Translate Milfy!

dinsdag 29 november 2016

Zeven of zeuven, juli of julij?

door Marten van der Meulen

Communicatie werkt het best als je elkaar goed begrijpt. Helaas zit taal vol van woorden die hetzelfde betekenen of die die klinken als andere woorden. Om nog maar te zwijgen van onduidelijk pratende mensen. Verwarring ligt dus op de loer. Gelukkig weten we uit context vrijwel altijd op te maken wat er wordt bedoeld (en anders hebben we nog reparaties!). Echte dubbelzinnigheid is dan ook zeldzaam: als je een bord "weg om legging" ziet staan moet je misschien even nadenken, maar uiteindelijk zal iedereen het echt wel goed interpreteren. Toch zijn er een paar gevallen waarin woorden zóveel op elkaar lijken, dat het onhandig is. Maar daar hebben we een truc op bedacht, en daarom zeggen we zeuven en julij.

vrijdag 18 november 2016

Helaas pindakaas en jammer de bammer: waarom?

Ik schreef laatst (en onlangs) dat ik het zo leuk vind om nu met iets meer taalwetenschappelijke bagage naar alledaagse fenomenen te kunnen kijken. Nu is er weer een nieuwe inzending voor deze categorie: de uitdrukkingen helaas pindakaas en jammer de bammer. De constructie is helder: baalwoord-herhaalwoord (hetwelk ook rijmt). Waarom doen we dat zo?


De verklaring is volgens mij eigenlijk heel simpel: zowel bij helaas als jammer (ook sorry porry heb ik weleens gehoord, en ook helaas speculaas komt wel voor, en vast nog anderen, maar dat maakt voor de theorie niet uit) moet de spreker zich verontschuldigen. Dat is niet fijn, en er is dus iets wat men liever anders had gehad, maar dat is niet zo. De spreker wil de zaak verzachten (mitigeren met een mooi woord) door te gaan rijmen. We schreven al eens iets over 'face': ik denk dat je op deze manier je eigen 'negative face' vermijdt. Anders gezegd: er is iets aan de hand dat schadelijk is voor je imago, en door er een vriendelijk rijmwoord achter te plakken, verzacht je de schade. Zalf op de wonde.

Dan nog een stukje lolligheid naar de mensen toe: 'helaas pindakaas' wordt ook weleens vertaald. Bekendste voorbeeld voor mij is 'Schade Erdnussmarmelade' (wat natuurlijk niet écht Duits is, maar super-nou en), maar je hebt ook 'too bad peanut spread' (lekker onzinnig). Ik meen me te herinneren dat er ook Franse en Spaanse onzinvertalingen zijn, wie maakt me los?

De meeste van de stukjes hier gaan over dingen die mij of ons opvallen. Heb jij, lezer, ook iets wat je opvalt? Laat het ons dan weten! We beloven niks, maar wie weet komen we er aan toe om ook over jouw observatie iets te schrijven.

maandag 14 november 2016

Jaz-Z, Age of Empires, Ierse leenwoorden: wat betekent smithereens?


Ik zal een geheimpje met jullie delen: ik heb eigenlijk nauwelijks een muzieksmaak. Ik vind namelijk vrijwel alles leuk, en luister naar wat er maar langs komt. Zo hoorde ik vorige week het nummer Numb/Encore van Jay-Z en Linkin Park. Luisterend naar de tekst (wie doet dat dan ook) hoorde ik opeens het volgende zinnetje: "If I owe you I'm blowing you to smithereens". Heeeee wacht eens even! Smithereens is een van mijn favoriete Engelse woorden! Maar waar komt dat malle woord eigenlijk vandaan, en hebben we het ook in het Nederlands?

vrijdag 11 november 2016

Martens nieuwe boek: Het eb en vloed van taal


Het is al twee maanden geleden, maar dat maakt het niet minder heugelijk: Milfje-Yang, beter bekend als Marten, schreef een boek: Het eb en vloed van taal! Nouja, eigenlijk een boekje. Het telt namelijk slechts 59 pagina's, en is ook qua formaat bepaald klein te noemen. Minder klein is het bereik van de inhoud: aan de hand van vragen worden onderwerpen als taalverandering, taalgeschiedenis, meertaligheid en macht besproken. Voor elk wat wils, en de aparte teksten zijn zo kort dat je ze in één bushalte kan lezen. Functioneel voor de mensen met een lage spanningsboog dus. Hier aan te schaffen voor slechts €9,95. Meer lezen over? Klikt u verder!

maandag 7 november 2016

Wat is er zelfvervaardigd? Over dubbelzinnigheid

Goedemorgen, graag uw aandacht voor het volgende. Van een van onze trouwe lezertjes kregen we het volgende stuk zin voorgelegd:

"als winkelruimte ten behoeve van de verkoop van zelfvervaardigde heren-, dames- en kinderkleding, kant, tafelkleden, souvenirs, gordijnen en gordijnstof"

De vraag is nu: wat moet er in deze winkel zelfvervaardigd zijn? Het antwoord op die vraag is interessant, en laat en passant ook nog even zien waarom spatie fouten en taalvouten vaak helemaal niet zo problematisch zijn.

woensdag 2 november 2016

Een serieuze discussie over spellingsverandering

Door Sterre Leufkens

Hebben jullie laatst Halbe Zijlstra in Pauw gezien? Hij probeerde uit te leggen waarom Zwarte Piet langzamer moest veranderen. Sophie Hilbrand vroeg hem wat het gevaar was van roetveegpieten op tv. Na lang stamelen kwam Halbe niet verder dan dat zijn zoon verward zou raken van de diverse soorten pieten, en dan zou kunnen zeggen ‘He, wat gek’. Dat is dus het gevaar van een verandering in pietkleur.  

Achtergrond bij een migratie-achtergrond

Door Sterre Leufkens

Schuif de stoelen aan, laat je speelgoed staan: er is weer woordheibel! Oké, was, want twitter is alweer op de volgende rel over, maar wat wat wat was er gisteren aan de hand? Nou, twee semi-overheidsinstituten hebben besloten het woord 'allochtoon' niet meer te gebruiken. Er volgde natuurlijk een tsunami aan nieuwsberichten. Maar waarom wil men het eigenlijk afschaffen? Wat bereiken ze ermee? En, een stukje woordadvies naar de lezer toe, wat moet jij nu doen?

maandag 31 oktober 2016

De mooiste woorden uit de taalkunde

Het Nederlands heeft een enorme woordenschat. Toch worden heel veel woorden maar heel beperkt gebruikt, doordat ze jargon zijn: ze behoren tot het vocabulaire van een bepaalde beroepsgroep. Daarbuiten worden ze niet gebruikt, omdat mensen niet weten wat zo'n woord betekent. Eigenlijk is dat jammer, want sommige van die woorden kunnen best mooi zijn. Sterker nog: veel van die woorden zijn zo mooi dat als iemand met een mooie stem (mijn favoriet: Captain Raymond Holt uit Brooklyn Nine-Nine, luister maar) ze uitspreekt, dat ik dan een enorm taalgasme zou krijgen. Om dit te stimuleren deed Milfje rondvraag naar de Mooiste Taalkundige Woorden. Lees verder en bereid je voor op overdadig kippenvel!


vrijdag 28 oktober 2016

Neuken in woordenboeken

Zijn jullie al een beetje bekomen van de Esquire-rel? Mooi, dan gaan we nu door met de volgende affaire. Milfje bladerde nietsvermoedend door een prachtig boek van Nicoline van der Sijs: het Calendarium van de Nederlandse taal. Hierin geeft ze een prachtig taalnieuwsoverzicht vanaf het jaar 12 voor Christus. Tjokvol met interessante feitjes, en in zijn totaliteit geeft het een mooi beeld van de ontwikkeling van onze taal. 

Blij en tevreden bladerden wij, tot ons oog viel op een Schokkende Anekdote. Lees maar mee.

1898 - (NL) Van Dale's groot woordenboek de Nederlandsche Taal vermeldt als eerste handwoordenboek het woord neuken, met als eerste betekenis '(gemeen.) beslapen, vleeschelijke gemeenschap met eene vrouw hebben' en als tweede betekenis 'zaniken' (met als voorbeeldzin: lig toch niet te neuken). Bij het schoolwoordenboek van Koenen, dat sinds 1897 verschijnt, zou het tot 1974 duren voordat dit taboewoord werd opgenomen, met als curieuze voorbeeldzin: ze spartelde tegen, maar ik heb haar toch geneukt. [...]

Par-neukend-DON? Wij Milfje willen niet neuken (betekenis 2), maar hallo, Koenen 1974, hoe is dat destijds precies door het redactieproces gekomen? En kom nou niet met 'een voorbeeldzin verwoordt niet de ethische ideeën van de auteur'. We mogen hopen van niet inderdaad, maar zo'n zin staat (waarschijnlijk: stond) er wel, en in de context van sexueel geweld tegen vrouwen overal ter aard is 'ie nú pijnlijk, kwetsend, verkeerd en tevens ook onnodig, en wassie dat in de jaren 70 al evenzoo. Wij hopen dat er in volgende edities beter nagedacht is over voorbeeldzinnen. Kan iemand met een hedendaagser Koenen het misschien voor ons checken?

Enfin, in het kader van 'Een betere wereld begint bij een paar suggesties van Milfje', hier voor Koenen 2017. 

Milfje neukt Koenen helemaal de moeder
'Kom je al bijna?' neukte zij hem van geen ophouden wetend.
'Kom je hier vaker? neukte hij hem lachend. 
Vrij verstandig, neuk een appel.
'Neuken' is, net als 'Milfje', geen goede term om te googelen. 

En jullie, lezerts? Stuur ons vooral jullie voorbeeldzinnen in! Wie maakt de beste?

maandag 24 oktober 2016

Welke woorden schrijf je aanelkaar?

voordehandliggend (bron

Wij bij Milfje hebben allebei onze sterke en zwakke punten, qua taal dan. Het zwakke punt van Milfje-Marten is absoluut zijn spelling. "Ik ben daar slordig in, ik interesseer me er ook te weinig voor", verklaarde de aanstormde taalkundige geforceerd jolig. Gelukkig haalt Milfje-Sterre veel van zijn fouten eruit. Maar Milfje zou Milfje niet zijn wanneer hen niet eens keek naar wát voor fouten er in de stukjes staan. En daar bleek een interessante groep in te zetten. Milfje-Marten schrijft woorden namelijk vaak aan elkaar die los 'horen'. En dat is eigenlijk best voordehandliggend.