Onder taalprofessoren: deel 2

Vorige week vertelden we over een aantal stereotypen onder taalkundigen, zoals de syntactica en de computerlinguist. Maar in dat rijtje ontbrak een hoop; er zijn natuurlijk veel meer vakgebieden binnen de taalwetenschap! Hier zijn nog meer omschrijvingen inclusief al dan niet ware clichés. Herken JIJ jezelf al?

Onder taalwetenschapprofessoren

Oh feestboek, wat ben je toch heerlijk! Vorige week verscheen overal op m’n newsfeed dit testje: welk type taalwetenschapper ben jij? Je vult een aantal vragen in en voila, er blijkt of je meer een foneticus bent of een syntactica. Zoals altijd met zo’n quizje, drijft het op een paar clichés. Die zijn leuk, want het zijn clichés over taalwetenschappers dóór taalwetenschappers. Maar het is ook leuk voor de leek, want er zit wel iets van waarheid in. Wat vindt men dus van elkaar? Wat zijn die clichés wat betreft de soorten taalwetenschap die je hebt? En wat past het best bij jou?

Taal, muziek, en koffiezetten.

Je hoort mensen wel eens zeggen dat muziek een soort taal is: je kunt ermee communiceren, met name over die emoties waarvoor woorden wel eens tekortschieten. Nu er steeds meer onderzoek gedaan wordt naar de structuur, functie en cognitie achter zowel taal als muziek, kunnen we ook wat preciezer benoemen wat nou precies de overeenkomsten en verschillen zijn tussen taal, muziek, en… koffiezetten.

Meer voorkennis, minder taal. Over voornaamwoorddichtheid

Als je goed om je heen hoort, hoor je al snel dat mensen hun zinnen zelden volledig uitspreken. Je weet heel goed dat ‘ben zo terug’ geen volledige zin is – daar moet nog ‘ik’ bij. Wat je je misschien niet realiseert is dat in een doorsnee gesprek verreweg de meeste zinnen incompleet zijn. Taalgebruikers weten heel goed wat ze weg kunnen laten en wat niet. Het is niet zo dat ze zomaar dingen weglaten; er zit een systematiek in. Die systematiek kun je als volgt samenvatten: dat wat al bekend is, hoef je niet uit te spreken.

Populariseren kun je leren

Afgelopen zaterdag vond de Grote Taaldag plaats: een dag waarop tout taalwetenschapland bijeenkomt om lezingen te geven en ernaar te luisteren, om lekker bij te kletsen, maar niet in het minst ook om te horen wie-oh-wie er die twee felgebeerde prijzen hebben gewonnen: de dissertatieprijs van AVT/Anéla en de populariseringsprijs van de LOT. Titia Benders won de eerste, en u kunt hier lezen waarom dat zeer terecht en geweldig is. De populariseringsprijs werd gewonnen door de Taalcanon, al even zo terecht en geweldig. Maar waarom is die prijs er eigenlijk? Wat is toch die LOT waar ik het over heb? Omdat deze vragen aan de zin van Milfjes leven raken, gaan we daar de komende tijd eens flink wat aandacht aan besteden.

Creooltalen, wat zijn dat?

Atlassen, we kunnen er maar niet over ophouden. Vorige week is er namelijk, joepiedepoepie, weer eentje bijgekomen: de Atlas of Pidgin and Creole Structures, oftewel de APiCS. Daarin staan allerlei eigenschappen vermeld van, de naam zegt het al, pidgins en creoles. Dat zijn buitengewone interessante talen, waar jij, o lezer, absoluut te weinig vanaf weet. Dus: wat zijn dat eigenlijk, creolen en pidgins?

De ene hoer na de andere tot je staart er slap van hangt: Shakespeare zoals het bedoeld is

Milfje-yang heeft een BA in Engels, en tsja, dan kom je onvermijdelijkerwijs op zeker moment met Shakespeare in aanraking. Afgezaagd en uitgekauwd? I think not! Vrij recent (ongeveer de laatste 10 jaar) is men aan de slag gegaan met O(riginal) P(ronunciation): Shakespeare spelen met de uitspraak zoals die was toen hij het schreef (rond 1600). En dat is ont-zet-tend hilarisch. En ook nog eens zeer inzichtelijk wat betreft William's taalgebruik.

Genderneutraal, bestaat dat?

Een tijdje terug was ik bij de scriptiepresentatie van een bachelorstudent. Het praatje ging over woorden als ‘lezer’ en ‘directeur’: daarvan wordt wel gezegd dat ze genderneutraal zijn, oftewel dat ze naar zowel een man als een vrouw kunnen verwijzen. De vraag van de scriptie (en van sociolinguistisch onderzoek) was of dat echt zo is: denk je bij zo’n woord stiekem toch niet eerder aan een man? Ik heb de student in kwestie alleen ‘student’ genoemd – stelde u zich een jongen of een meisje voor? Of een geslachtsloos mens?

Wat gebeurt er deze maand allemaal op taalgebied!

Voor Neder-l schrijft Milfje-Yang het proefschriftnieuws, (bovenste helft van dit stukje) maar dat gaat specifiek over de Neerlandistiek. Maar er gebeuren ook andere talig boeiende dingen in Academisch Nederland. Mocht u, lieve lezer, nog nooit naar een promotie of conferentie zijn geweest: ik kan het sterk aanraden. Ik ga als student best af en toe: ook vanwege de borrels en diners en gratis boekjes, dat ontken ik niet, maar vooral omdat je er altijd onverwachte dingen leert, ondanks dat je vaak ook veel toch (nog) niet snapt. Verruim uw geest en ga naar een promotie!

1 2 3 100 wie niet weg is is gezien buut vrij!

Gefeliciteerd allemaal, je leest Milfjes honderdste blog! Als dat geen feest is, wat dan wel?! Wie had kunnen bevroeden dat die onschuldige website met z’n schimmige naam in 100 stukjes zou uitgroeien tot een medium voor discussies op het scherpst van de snede, een platform waar aanstormende jeugd naar lieve lust geforceerd jolig kan zijn, genoemd en geroemd door toonaangevende linguisten en gevreesd door menig puristische stichting?

Ter viering en vermaak gaat dit stukje, geheel in stijl, over getallen. In verschillende talen wordt namelijk verschillend geteld – loeiinteressant allemaal, want wat zegt dat over hoe die mensen rekenen? Credits voor de data gaan naar Bernard 'Baas' Comrie, die in een artikel uit 2005 een overzicht gaf van bijzondere telsystemen, die helaas met uitsterven worden bedreigd.

Auteurstest test geen belezenheid

Het gaat talig goed op de Universiteit Gent. Eerder kwam daar al de woordenschat test: deelnemers konden zeggen of de woorden die ze werden voorgeschoteld al dan niet bestonden. Een succes, want meer dan een half miljoen mensen deed de test. Nu is er een nieuwe test: de auteurstest. Met deze test wil prof. Brysbaert testen hoe belezen mensen zijn, met als hypothese dat mensen die veel lezen ook een grote woordenschat hebben. Maar daar gaat het mis: de test lijkt helemaal geen belezenheid te testen.

Wow, taalgasme! Van oude suffixen en nieuwe morfemen

Ik ben gek op nieuwe woorden. Even op Urban Dictionary kijken, en ja, daar heb je het al: 'sit of shame - That moment when you're sitting in your car after being pulled over by a cop. Knowing that every person driving by is looking at you'. Te gek! Behalve nieuwe woorden leren, kun je natuurlijk ook woorden zelf maken. Dat doe je bijvoorbeeld door morfemen (een morfeem is een (stukje) woord met een zelfstandige betekenis) te combineren. Zo krijg je in het Engels bijvoorbeeld Nipplegate, awesomesauce en nerdgasm. Laatst las ik een artikeltje over dat soort woorden, dat stelde dat dit alleen maar speelse woordvorming is, en geen “echte” taalkundig serieus te nemen morfologie. Maar ja: wanneer is het dan wél echt?

Hoeveel talen zijn er eigenlijk?

Dat is natuurlijk een behoorlijk boeiende vraag. Denk er eerst even over na. Hoeveel denk je? Bij een onderzoek in New York dachten mensen aan “enkele honderden”. Nou, het zijn er wel meer dan dat, maar hoeveel precies, dat weet niemand. Nu zul je misschien denken: wat gek, je kunt ze toch gewoon tellen? Het antwoord is: ja, dat kan inderdaad, en dat wordt ook wel geprobeerd, maar de antwoorden verschillen nogal. Want wanneer is iets eigenlijk een taal? Wanneer is iets een dialect? Is Zeeuws een taal? En hoe zit het met talen die doodgaan?

Een zin in een zin in een zin in een zin...

Vorige week beloofde ik jullie om iets te vertellen over recursie. Dat is een loeiheet hangijzer in de onvolprezen taalkunde, en wel omdat de Intelligent Creator van de taalkunde Noam Chomsky op enig moment beweerd heeft dat

recursie het cruciale verschil maakt tussen menselijke taal en dierlijke communicatie. Hoe zit dat?

Dieren hebben GEEN taal, maar ze communiceren wel.

Mensen communiceren met behulp van taal. Dieren communiceren ook, op allerlei verschillende manieren. De vraag is, of je die manieren ook taal kunt noemen? Bestaat er zoiets als dierentaal? Er is altijd lekker veel aandacht voor in het nieuws, maar of het ECHT om taal gaat, daarover zijn de meningen verdeeld. Milfje zet het op een rijtje.

Poldernederlands

Ja, nou weet u het wel: talen veranderen. Tot nu toe hebben we het vooral over grammatica en woorden gehad, maar ook de klanken van een taal veranderen. In het Nederlands zijn op DIT moment (dat ik dit nog mee mag maken!) bijvoorbeeld de klinkers aan het veranderen. De nieuwe uitspraakvariant wordt wel Poldernederlands genoemd. Wasdadan? En wat heeft het met eemansipaasie te maken?

Wanneer is een rivier een rivier?

Milfje was vorige week lekker een stukje aan het fietsen in de wilde natuur, toen hij op een taalkundig interessant probleem stoot: hij fietste namelijk langs de River Torrens, een rivier dus, maar die was op plaatsen helemaal niet zo breed. Hij was zelfs zo smal dat ik het eerder een stroompje zou willen noemen. Wat de vraag oproept: wanneer is een stroom een rivier?

Foois en museums

Ik hoorde iemand in de kroeg laatst zeggen: “Vet zielig, zij verdient minder dan het minimumloon, ze moet leven van haar foois.” Hè, dat moet toch fooien zijn? Hoe zit dat? En waarom zijn er mensen die tegenwoordig museums zeggen in plaats van musea? Is dat fout? Nee. Hoewel musea's een beetje te veel van het goede is misschien...

Vragen staat niet vrij!

Lieve Milfje, wat is dat eigenlijk een vraag? 

Goede vraag, lezer! Een typisch vraagzin is een zin waarin een stukje informatie ontbreekt. De ondervraagde moet dat stukje dan aanvullen. Althans, dat is het standaardverhaal. Maar daar kun je geen blog over schrijven, dus jelui voelt al op je klompenvoeten aan dat het zo simpel niet kan liggen. Inderdaad, slimmerds: in veel gevallen wordt een vraag niet gebruikt om informatie te verkrijgen, maar om een gesprek te sturen. Vandaag in Milfje Meulskens: 3 manieren om je gesprekspartner tot een specifiek antwoord te dwingen. Doe er je communicatieve voordeel mee!

Hoffelijk en onderdanig: aanspreekvormen in Oud-Grieks

Een van mijn lievelings van talen bestuderen is de schier eindeloze stroom fenomenen die worden bestudeerd, in een (bijna) even eindeloze stroom aan takken van sport: fonologie, syntax, morfologie, computertaalkunde, gespreksanalyse, historische taalkunde, taalverwerving, ga zo maar door. En omdat meer nou eenmaal meer is, kon ik het niet laten mijn huidige interessegebied met jullie te delen: aanspreekvormen in het Oud-Grieks. Voordat je afhaakt wegens extreme droogte, lieve lezer: die zijn KNAP interessant.