Horeca en hafabra: leve de stapelacroniemen!

door Marten van der Meulen

Ik wist al lange tijd dat het woord 'hafabra' een acroniem is: het is namelijk een combinatie van harmonie, fanfare en brassbandmuziek. Het is een speciaal soort acroniem, omdat niet alleen de eerste letter wordt genomen maar meerdere letters. Hoe leuk is dat! Leuker werd het nog toen ik onlangs leerde dat ook horeca op deze manier gevormd is, namelijk uit hotel, restaurant en café. Wisten jullie dat? En wisten jullie dat er meer van dit soort acroniemen zijn, maar dat ze tot vandaag geen groepsnaam hadden?

Juridisch taalgebruik versimpelen: kunnen en willen we dat?

door Marten van der Meulen

Vandaag wordt er in de Tweede Kamer een motie besproken van Kamerlid Maarten Groothuizen, zo lezen wij in de Volkskrant. Zijn voorstel is om de rechtspraak te versimpelen. Op het oog lijkt het een no-brainer: uitspraken in de rechtszaal hebben vaak een grote impact op mensen, het is idioot als die mensen niet zelf snappen wat er gebeurt. Dit begripsargument is belangrijk, en het uitgangspunt is in principe nobel. Maar er is ook vanuit andere perspectieven wel iets te zeggen over de taal van rechtspraak, en waarom deze motie misschien helemaal niet zo makkelijk te implementeren is.

I ameppel: wat is er toch aan de hand met gemeenteslogans?

door Marten van der Meulen

Bron

Een tijdje geleden schreef ik al eens over de toen nieuw voorgestelde slogan WE ♥ MM. Ik probeerde uit te leggen waarom ik dacht dat die niet werkte, op taalkundige gronden. Nu wees Milfje-Sterre me er vorige week op dat er inmiddels weer een nieuwe gemeenteslogan op stapel staat, ditmaal in Meppel. Een gevalletje de een z'n dood, want het is precies gebaseerd op de succesvolle Amsterdamse slogan. Maar ook hier heb ik toch slecht nieuws voor de marketeers: qua taal is het weer erg vreemd.

Interview met Kila van der Starre

Er zijn eindeloos veel mensen met taal bezig. Tot een paar jaar geleden probeerden we deze mensen aan het woord te laten in onze rubriek Tien^Taal. We stopten daarmee om allerlei redenen, maar de interesse bleef. Daarom gaan we proberen een nieuwe serie interviews te doen. Waar we ons eerder richtten op taalpassie in brede zin, willen we nu meer ingaan op de professionele kant van de zaak. Hoe geven auteurs hun carrière en hun oeuvre vorm? Waar doen wetenschappers onderzoek naar, en hoe ervaren zij het academische leven? Vandaag de aftrap met Kila van der Starre, promovenda aan de Universiteit Utrecht.

Emoties verwoorden op Facebook: taalverschillen in emoji

door Sterre Leufkens

Weet je wat leuk is? Je Facebook instellen op een taal die je niet (goed) beheerst! Milfje-v's feestboek spreekt tegenwoordig Afrikaans, en echt, ik val van de ene verbazing in de andere. Wat me bijvoorbeeld al snel opviel is dat de woorden die bij de zes reactie-emoji staan, heel anders zijn dan in het Nederlands, ondanks de grote overeenkomsten tussen Afrikaans en Nederlands. Ik ging op onderzoek uit: hoe verwoordt Facebook de zes basisreacties in verschillende talen?

Gekkie Henkie en achterlijke Joepie

door Marten van der Meulen

Dat voetbal en taal hand in hand gaan is al eeuwen bekend. Nieuwe woorden (rabona), interessante fenomenen (hattrick), nieuwe werkwoorden (VARren) keeper of doelman en ga zo maar door (zie hier voor een overzicht van voetbalartikelen in OnzeTaal). Maar ook buiten het voetbal om gebeuren er interessante dingen. Zo zei Willem van Hanegem in zijn column in het AD het volgende over geplaagde coach José Mourinho:

"Die man heeft alles gewonnen en nu doen we net alsof het een ‘achterlijke Joepie’ is"

Achterlijke Joepie? Joepie de poepie, een nieuwe scheldnaam!

Maak de taal volledig genderneutraal!

Een tijdje terug riepen we al eens op om het carnocentrisch complot te beëindigen en onze mooie taal vegetarisch te maken. Nu willen we nog een stap verder gaan. Het is toch eigenlijk niet meer van de tijd dat er nog sprake is van mannen en vrouwen: waarom roeien we met z'n allen niet even lekker alle woorden uit die iemands gender assumen en ontfluïderen? Laten we beginnen met de mannen.

Kevin Strootmens (bron)

- weerman -> weerspersoon

- doelman -> doelmens (en Kevin Strootman is voortaan ook Kevin Strootmens)
- roman -> ropersoon
- jonkheer -> jonkpersoon
- schoppenheer -> schoppenpersoon
- lieveheersbeestje -> lievemensbeestje

Maar wacht, gelijkheid boven alles! Dat gaat nog wel eens mis: en die mannen maar aanpassen, sjonge, vergeet vooral de vrouwen ook niet!

- jonkvrouw -> jonkpersoon
- onzelievevrouwebedstro -> onzelievemensebedstro
- schoppenvrouw -> schoppenpersoon (helaas niet meer te onderscheiden van schoppenheer, maar waar vegagehakt wordt vallen spaanders)
- moeder de vrouw -> ouder het persoon
- croque-madame -> croque-personne
- tienermoeder -> tienerouder/-verzorger

Het lijkt al heel wat, maar om de boel écht modern en beschavingsproof te maken moeten we nog wel een stapje verder gaan en ook de idiomen eens flink neutraliseren.

- Een boek in eigen beheer uitgeven -> in eigen bemens uitgeven

- Niet meer huilen, verman je! -> vermens je!

- Geen haar op mijn hoofd die eraan denkt! -> geen hun op mijn hoofd

- Hij is helemaal het heertje. -> Hen is helemaal het mensje.
- De nood is aan de man. -> De nood is aan de mens. 

- Ze heeft de pik op mij! -> Hen heeft het geslachtsdeel op mij!

Nope beste reizigers, we zijn er nog steeds niet. Het is hardnekkiger dan we dachten!

- We laten deze zomer nieuwe kozijnen zetten -> kohunnen zetten

- Laat de leeuw niet in zijn hempie staan -> in hun henpie staan
- Iemand moet de rotte appels uit de mand halen -> Iemensd; uit de mensd 
- wat een heerlijk maaltijd -> persoonslijke maaltijd

Zo, we zijn een heel end gekomen, maar de status quo is zo machtig, we zien vast nog van alles over het hoofd. Helpen jullie mee?

Nu in de winkel: Het Groot Nederlands Vloekboek!

door Marten van der Meulen

Beste reizigers, het is tijd voor wat schaamteloze zelfpromotie. Ik heb namelijk niet één maar twee nieuw boeken geschreven: Het Groot Nederlands Vloekboek en Het Groot Vlaams Vloekboek! Ze liggen vanaf vandaag in de winkel en zijn ook op internet te bestellen. Voor wie nog niet overtuigd is op basis van voorkant of titel volgt hieronder een kort reclamepraatje.

Hoe het ging

In het najaar van 2017 kreeg ik een bericht van mijn zeer gewaardeerde megacollega Fieke van der Gucht, met wie ik eerder aan Staat van het Nederlands werkte. Wat ik van vloeken vond. Nou, toevallig houd deze Haagse jongen ENORM van vloeken. Zeker sinds zijn moeder in de jaren '90 een serie over verwensingen uit de Volkskrant voor hem uitknipte (een serie die later als Krijg de vinkentering werd uitgegeven). En dus toog ik naar Antwerpen, om met de Bedenkers te praten, én met Lannoo, de geïnteresseerde uitgever. De bedenkers bleken twee jonge kerels, Robbe en Willem, die respectievelijk het ontwerp en de illustraties maakten. En die mogen er zijn, kijk maar (de kerels ook, maar ik bedoel de visuals):

Leuk en leerzaam

Het uitgangspunt was visueel, en dat is terug te zien in het formaat van het boek: het is een kloeke hardcover van koffietafelformaat. Aan mij en Fieke was de schone taak om het visuele plezier van wat taalkundige bagage te voorzien. Nou, die is er gekomen, daar kan niemand omheen. Over de kwaliteit zal men vast kunnen twisten, maar ik ben er enorm blij mee. Nog nooit heb ik in een boek zó ongegeneerd flauwe en vieze grappen mogen maken, nog nooit heb ik me zo wanstaltig kunnen misdragen wat betreft bizarre metaforen en malle voorbeelden. Heer-lijk.

Maar ik heb ook enorm veel geleerd. Wat een grawlix is. Wat een scheefpoeper is, en een scheve lavabo. Over de etymologie van hufter en pleur op, over de vreemde betekenisverandering die kut heeft ondergaan. Over het gebruik van randdebiel in de jaren 1960 (dat Zal Je Verbazen!). Over scheldnamen en copropraxia. En ga zo maar door. Als er verder niemand blij mee is, dan is dat jammer, maar ik heb er in ieder geval alvast hard om moeten lachen, veel van geleerd en genoten.

Kopen!

Overtuigd? Dan naar de winkel! Koop vooral de Nederlandse én de Vlaamse versie: de boeken overlappen slechts voor 50%, en zelfs in die overlap is nog variatie te vinden! Meer weetjes, meer lachen, en vooral: meer tekeningen! Want echt, je kunt het kopen omdat er leuke dingen instaan over taal, maar je MOET het kopen vanwege de tekeningen.

Aandacht aan besteden her of der? Zie hier het Officiële Persbericht. Mijn mede-auteur en ik zijn beschikbaar voor media-optredens. Als je mij boekt hoor je bijvoorbeeld een enorm enthousiaste en trotse schrijver, die waanzinnig blij is met de geweldige samenwerking. Het is een beetje een sigaar in je eigen doos steken, maar ik vind het twee fantastisch boeken.

Deze post verscheen eerder op het weblog van Marten van der Meulen

Lijstjes als ezelsbruggetjes

Door Marten van der Meulen

Lijstjes lenen zich uitstekend voor stampen. Of het nou komt door het ritme of door de herhaling, er is iets aan lijstjes waardoor we die makkelijk na kunnen dreunen. Tot niemands verbazing heeft men dit in het onderwijs snel doorgehad, en werden lijstjes een essentieel onderdeel van leren. Ik ken meer en meer goede leerlijstjes, dus hieronder een lijstje! Er zit vooral één hele vreemde tussen, waarvan ik me afvraag of iemand hem nog kent.

Porre van vorre en neukemeubel: woordgrappen in andere talen

Lezers, jullie kennen ons inmiddels een beetje, en weten dus dat wij gek zijn op 1. taalwetenschap en 2. (flauwe) humor. Logisch dus dat we aandacht willen besteden aan een geinig fenomeen: grappen die gebruik maken van stereotypen over hoe talen klinken. Voorbeeldje coming up:

Wat is een vibrator in het Frans? 

Le pic du electric

Lachen natuurlijk, maar eigenlijk is dit ongelooflijk interessant, taalkundig gezien. Het gaat namelijk over percepties van taal. We schreven daar al eerder over: ons leven gaat niet over waarheid per se, maar over wat we denken dat waarheid is.