Woordwerpen: een nieuw taalspel! met woorden!

Welkom bij swerelds nieuwste taalspel! Het heet woordwerpen, of woordkotsen, of woordbarfen. Het is leuk, het test je semantische associatieve vaardigheden en het is ook nog eens semi-muzikaal. Je kunt het alleen spelen of met vrienden, en je hebt er alleen je brein en je tong voor nodig!

Spelen en leren: Lingquest

Hebben jullie ook allemaal zo’n lol (gehad) met The GreatLanguage Game? Voor wie het niet kent: dat is een fantastisch taalspel, waarbij je iemand hoort spreken in een of andere taal en dan moet raden welke taal of dat dat is. Het is meerkeuze, maar knap lastig, want hoor als eenvoudige bi-/tri-/tetraglot maar eens het verschil tussen Zweeds en Deens, of moeilijker nog: tussen Laotiaans en Thais. Precies die vaardigheid kun je nu trainen met een nieuwe app: LingQuest. Nóg zo'n fijn taalspel, en ook nog eens tsjokvol wetenschappelijk nut!

Cispaswelteplus: een enharmonisch taalspel

Door Marten van der Meulen

2018 is weer helemaal het jaar van de taalspelletjes voor Milfje-m. Plaatsten we eerder al het Speelspel, het NS-stations Spel en het Grote Ramses Shaffy Spel, nu vestigen we graag uw aandacht op een taalspel met muzikale achtergrond: enharmoniseer de taal! Makkelijk, uitdagend, en je leert er zowaar nog wat van.

Een taalspelletje dat veel zegt over uhm... taal

Door Marten van der Meulen

Als jullie ons boek hebben gelezen wisten jullie het al, maar toch nog een keer: zonder het Ricciotti Ensemble zou Milfje er niet zijn geweest. Het Ricciotti Ensemble is een geweldig ongelooflijk straatorkest, dat al overal en voor iedereen speelde voordat dat opeens hip werd (spraken zij verongelijkt), en dat al muziek naar de mensen toe bracht voordat het goed stond op de subsidieaanvraag. Bij dat orkest heerst het taalliberalisme: taal is er altijd dynamisch (credits Louise), en spelletjes vieren er hoogtij. Ik heb daar ook het allerirritantste spel leren kennen dat ik ooit speelde. Het is eigenlijk heel makkelijk, maar toch zegt het heel veel over hoe we taal ervaren.

Een gloednieuw taalspel: woorden en lettervormen!

Zo, het is weer maandag, en dat betekent: tijd voor leuke dingen. Wij Milfje is gek op leuke dingen. Op controniemen, watervuurzinnen, pangrammen, zelfbeschrijvende woorden. Op liedjes over taal, op mooie nieuwe woorden. Maar het liefst van allemaal hebben we de taalspelletjes. Spelen met je liefste bezit op telkens nieuwe manieren, is dat niet het heerlijkste wat er is? Gelukkig zijn er meer mensen die onze passie delen. Een van die mensen is Gijs Kramers, een taalminnende man die ons eerder al spannende spellen bracht. Hij kwam nu met het volgende: lettervormwoorden.

Schreeuwlelijk, drinkwater, schrijfmachine: Speelspel met taal!

Door Marten van der Meulen

Afgelopen december vierde Milfje haar jubileum (zoals we laatst ook memoreerden). Een van de onbedoelde gevolgen van onze taalpassie is dat vrienden ons vrijwel dagelijks stukjes over taal doorsturen, om etymologieën vragen, leuke woorden aan de hand doen, of zich beklagen over de staat van de taal van onze jeugd. Soms gaat dat tegenstaan, maar meestal is het heel leuk. Zo deed iemand me vorige week tijdens het eten zomaar een nieuw taalspel kado (dankjewel!). Of het nieuw is weet ik niet (na Battus is er vrijwel niets novum meer sub de sole), maar ik vind het toch leuk. Het is gebaseerd op samenstellingen, en het heet: Speelspel!

Een Nederlands alternatief voor wc?

door Marten van der Meulen

Gisteren tweette GroenLinks-kamerlid Zihni Özdil het volgende:

In het debat over Engels in het onderwijs hekelt collega @harmbeertema van de PVV de verengelsing van onze oud-Hollandse “bordjes naar de W.C. (Water Closet)”👇🏾 pic.twitter.com/HMzDByDUh7

— Zihni (@ZihniOzdil) 19 april 2018

Lachen, dacht ik: hoe doe je dat, mensen de wc wijzen zónder Engels te gebruiken? Het oorspronkelijke woord water closet is namelijk zelf al hartstikke Engels. Oké, ik ben altijd in voor een taalspel over wc's, en dus ging ik op zoek naar een Nederlands alternatief. Groot was mijn ontsteltenis (ik zou bijna zeggen: mijn broek zakte af) toen ik erachter kwam dat het vrijwel onmogelijk is een Nederlands alternatief voor wc te gebruiken! Kijk maar (en zie hier voor uitgebreide uitleg):

toilet - Frans leenwoord

plee - Frans leenwoord (!)

urinoir - Frans leenwoord

water closet - Engels leenwoord

latrine - Frans leenwoord

Opvallend genoeg noemt eigenlijk geen enkel puristisch genootschap dit woord (misschien omdat ze hun pure aard niet met zulke viezigheid willen bezoedelen), laat staan dat er een alternatief voor wordt geboden. Je mag dus aannemen dat het is ingeburgerd, maar ja, dat zijn de ergsten! Sluipenderwijs winnen de exoten het van de inheemsen! Laten we dan zelf maar proberen een alternatief te verzinnen. Kleinste kamertje bijvoorbeeld. Tsja, kamer is dan weer afkomstig uit het Latijn. Zo schiet het niet op. Eigenlijk is er maar één alternatief dat terugslaat op onze poepende Germaanse voormoeders: schijthuis (credits Barend). Als de PVV dus de daad bij het woord wil voegen, dan dienen ze een motie in om alle verwijzingen naar wc te vervangen door schijthuis. Succes!

Ik zeg dat er maar één alternatief is, maar wellicht kennen jullie er meer. Ook interessant: welk ander fenomeen kent een aantal (bijna) synoniemen, die allemaal een migratieachtergrond hebben? Ik hou me aanbevolen!

Taalspelletjes voor de zomer

De zomer komt er weer aan, en dat betekent urenlang in de auto naar Zuid-Frankrijk (of een andere bestemming naar keuze). Saaiheid troef, tijd stroopt als honing voorbij, rondweg Parijs in de file, het snoep is op, alle cd's drie keer geluisterd, de kinderen beginnen te mekkeren, dus wat doe je? Inderdaad, een interactief taalspel voor de hele familie! Milfje geeft tips, waaronder Gouwe Ouwen maar ook een paar Vers van de Pers! We zijn benieuwd naar al jullie inzendingen!

Ode aan Lingo

Ik durf de stelling aan dat letterlijk iedereen in Nederland wel eens Lingo heeft gezien. Sommigen onder jullie hebben misschien zelfs wel eens meegedaan. François Boulanger (volgens sommigen heet hij gewoon Frans Bakker maar moest de Franse naam wat jeu aan het jeu geven), Nance, Lucille Werner met JP… Er zijn natuurlijk veel uiterlijkheden die Lingo aantrekkelijk maken, maar als taalspel is het ook niet te versmaden. Voor de liefhebster: een filmpje, tips voor niks en een Lingo-gerelateerde puzzel!

Nieuw taalspel: tegelijkertijd onder vuur en water

Onderzeeboot (voor het geval je vergeten was wat dat was)

We hebben al flink wat taalspelletjes gedaan met Milfje, maar deze hadden we nog niet. Credits: dit lijstje met shower thoughts. Daarin kwam ik (vrij vertaald) dit zinnetjes tegen:

Een onderzeeër kan tegelijkertijd onder vuur en onder water liggen.

Boem! Taalgasme! Schitterend! Je krijgt dus de volgende opbouw: een entiteit X moet tegelijkertijd voldoen aan conditie Y en Z, waarbij Y en Z tegenovergesteld zijn. In het geval van de onderzeeboot is er ook nog sprake van een metafoor, want "onder vuur" betekent dat er op geschoten wordt, niet dat men zich letterlijk beneden ten opzichte van het vuur bevindt, in ruimtelijke zin.

Een naam voor deze categorie weet ik nog niet, en ook de afbakening zal zich gaandeweg moeten ontwikkelen. Moet die metaforische laag erin? Misschien maar wel, anders wordt het wellicht te flauw. De volgende uitspraak is dus misschien niet goed:

Een lijk in een doodskist in een vliegtuig is tegelijkertijd in de grond en in de lucht.

Wat vinden jullie? Nieuwe voorbeelden! Meer regels! Discussie! Hoera, taal!

Schil maar geen schilder: een nieuw taalspel!

Taalspelletjes liggen al sinds het prilste begin van de blogcarriere van Milfje dicht na aan heur hart (zie o.a. hier, hier, hier, hier, hier hier, hier, hier, en hier). Helaas hebben we tegenwoordig veel minder tijd om te bloggen. Dat komt zowel door persoonlijke omstandigheden voor ons allebei, als door het feit dat we nu ook voor andere media schrijven (ik voor bv. de lage landen, Sterre voor de KIJK). Maar nu zag ik iets op Twitter waarvan ik dacht: ja, dáár zit een taalspelletje in. Bij dezen dus.

Rechts is waar de duim links staat

Op 17 februari vonden we een mail in onze inbox, getiteld "Een frustratie". We bereidden ons al voor op weer een klacht over ons niet-conform-het-Groene-Boekje-spelgedrag, maar er was iets veel ergers aan de hand. "Ik stuur u als fan van Milfje Meulskens (top! red.) deze mail omdat ik een frustratie heb in verband met het feit dat een Vlaamse auteur in Nederland nauwelijks of geen aandacht krijgt." Aldus de hartekreet van neerlandicus José Vandekerckhove. Het onderwerp van zijn frustratie: het gebrek aan Nederlandse aandacht voor zijn in september vorig jaar verschenen boek Rechts is waar de duim links staat. Nu, wij zijn vóór Nederlands, boven of onder de landsgrens. Een recensie dus van dit Vlaamse boek.

Taalspel voor twee- en meertaligen

Taal is een spel. Als we op de middelbare school geen spelling (wat een grap eigenlijk dat het SPELling heet) zouden aanleren maar met z'n allen taalspelletjes zouden gaan doen, was de wereld een betere plaats, om van het Interweb nog maar te zwijgen. Daarom: vandaag een voor zover bekend naamloos spel, waarbij je Nederlandse én Engelse woorden moet gebruiken... De credits gaan naar Kees Torn, pak aan Kees!

Van Hilversum Sportpark tot Rotterdam Zuid: de namen van NS-stations zijn een taalfeest

Door Marten van der Meulen

Vorige week was ik even lekker een paar dagen op vakantie in Londen. Op een van mijn ondergrondse reizen herinnerde ik me, al kijkend op de Tube-kaart, dat ik ooit van een taalspelletje had gehoord over de metrostations (met dank aan Gijs). Het ging er dan om namen van metrostations te vinden, waar bijvoorbeeld alle klinkers in zaten (ik vond zo snel alleen Mansion House, maar volgens mij zijn er meer). Een variant op dit spelletje kende ik ook, met landennamen. Maar zou je zoiets ook met het openbaar vervoer in Nederland kunnen doen? Onze metronetwerken zijn daar wat klein voor, maar gelukkig hebben we de NS.

Tien^Taal met... Nicoline van der Sijs

Taal: wie is er niet mee bezig? Blogs, twitters, tijdschriften, polemieken,ingezonden brieven, boeken. Er zijn heul veul mensen met evenveul meningen. Toch zijn er ook mensen die zich meer met taal bezig houden dan anderen. Daarom vraagt Milfje Meulskens hun mening over taal. Vandaag verwelkomen we met gepaste trots Nicoline van der Sijs, dé autoriteit op het gebied van leenwoorden, of het nou naar het Nederlands is of uit het Nederlands. Ze staat pal vóór popularisering (zie De Dialectatlas bijvoorbeeld), is veelschrijfster en algemeen idool van Milfje.